Güzel Cümleler > Blog > Adalet ve Sosyal Adalet Nedir? Neden Önemlidir?

Adalet ve Sosyal Adalet Nedir? Neden Önemlidir?

Tüm toplumların ve insanların eksikliğinden zarar göreceği adalet duygusu konusuna bakalım bugün. Adalet nedir, neden önemlidir, felsefeciler nasıl tanımlıyor ve sosyal adalet kavramı...

Adalet Nedir?

Adalet, en önemli ahlaki ve politik kavramlardan biridir. Bu kelime Latince Jus kökünden geliyor, yani doğru ya da yasa (kural). Türk Dil Kurumu sözlüğü, adalet kelimesini; "Yasalarla sahip olunan hakların herkes tarafından kullanılmasının sağlanması" olarak tanımlar. Adalet; tüm insanların ve vatandaşların devredilemez ve doğuştan gelen haklarını göz önünde bulundurarak, ahlaki doğruluğa dayalı etik, rasyonalite, hukuk, doğal hukuk, din, eşitlik ve adalet kavramının yanı sıra yasanın idaresidir. Irk, cinsiyet, cinsel yönelim, cinsiyet kimliği, ulusal köken, renk, etnik köken, din, engellilik, yaş, servet veya diğer özellikler temelinde ayrımcılık yapmadan, tüm insan ve bireyler sivil haklar yasası önünde eşit korumaya, ve ayrıca sosyal adaleti de kapsadığı düşünülmektedir.

Platon için adalet; rasyonel bir düzen oluşturan bir erdemdir, her bir parça uygun rolünü yerine getirir ve diğer parçaların düzgün işleyişine müdahale etmez. Aristoteles, adaletin yasal ve adil olanlardan oluştuğunu, adaletin eşit dağılımları ve eşitsizliğin düzeltilmesini içerdiğini söyler. Augustine için adaletin asıl erdemi, tüm insanlara haklarını vermeye çalışmamızı gerektirir. Aquinas için adalet, orantısal dağılımları ve karşılıklı işlemleri içeren karşıt adaletsizlik arasındaki rasyonel ortalamadır. Hobbes, adaletin sivil toplum için gerekli olan yapay bir erdem olduğuna, toplumsal sözleşmenin gönüllü anlaşmalarının bir işlevi olduğuna inanıyordu. Hume için adalet, esasen mülkiyeti koruyarak, kamu yararına hizmet eder. Kant için bu, başkalarının haklarını ihlal etmediği sürece, gönüllü eylemlerine müdahale etmeyerek başkalarının özgürlük, özerklik ve haysiyetine saygı duyduğumuz bir erdemdir. Mill, adaletin, insan özgürlüğünü teşvik etmeye ve korumaya elverişli en önemli sosyal hizmetler için ortak bir isim olduğunu söylemiştir. Rawls, adaleti, toplumun tüm üyeleri için temel haklar ve görevler konusunda azami eşit özgürlük açısından, fırsat eşitliği ve herkes için faydalı sonuçlar açısından ahlaki gerekçe gerektiren sosyo-ekonomik eşitsizlikler açısından analiz etti. Ve çeşitli Rawls sonrası filozoflar alternatif anlayışlar geliştirirler.

Sosyal Adalet Nedir?

Son yıllarda, "sosyal adalet" terimi "insan hakları" kadar belirgin hale gelmiştir. Sosyal adalet tam olarak nedir? Bu aslında bir toplumda adalet kavramını ifade eder ve servet, fırsatlar, temel ihtiyaçlar ve daha fazlasındaki denge için geçerlidir. On yıllar boyunca sosyal adalet kavramı genişledi ve şimdi bu terimi cinsiyet, ırk ve çevre ile ilgili tartışmalarda da sık sık duyuyoruz. Herkesin sosyal adaleti önemsemesinin nedenlerine başlıklar halinde bakalım.

Herkesin iyi bir yaşam için ihtiyacı olanı almasını sağlar
Herkesin temel şeylere ihtiyacı vardır. Yiyecek, barınak ve temiz suya erişim en önemli üç ihtiyaçtır. Bazı toplumlarda, bunlar genellikle nüfusun çoğunluğu arasında kabul edilir, ancak her zaman boşluklar vardır. Kurşunun zehirlemediği, temiz suyun verilmediği, bir yeri düşünün. Sosyal adalet, temel ihtiyaçların gerektiği gibi sağlandığı ancak karşılanmadığı diğer ülkelere de uzanır.

Herkesin yeterli sağlık hizmeti almasını sağlar
Sağlığın önemi önemsenemez. Bu bir ölüm kalım meselesi. Bir toplumun sağlık sistemi, hangi hizmetleri kimin alacağını ve ihtiyaç duydukları bakımı almak için ne kadar fedakârlık yapmaları gerektiğini belirler. İnsanlar sağlık hizmetlerinde sosyal adalet için çabaladıklarında, daha iyi ve daha uygun fiyatlı sigorta planları, ilaçlara erişim ve daha fazlası için çalışıyorlar.

Engelli insanları korur
Engellilik hakları yıllardır göz ardı edildi ve ihmal edildi, ancak sosyal adalet yükseldikçe insanlar nihayet bir ses veriyorlar. Hem görünür hem de görünmez engelleri olanlar (akıl hastalıkları gibi) genellikle işyerlerinde, sağlık hizmetlerinde ve daha fazlasına karşı pozitif ayrımcılık alırlar. Sosyal adaletin herkes için gerçekten adalet olabilmesi için engellilik haklarının dahil edilmesi gerekir.

İnsanları din temelli ayrımcılığa karşı korur
Bir insanın dini, onların merkezi bir parçasıdır ve dini ayrımcılıktan kurtuluş, doğrudan sosyal adaletin alanına düşer. Pek çok ülkede dini özgürlüğü caydıran yasalar varken diğerleri korumaları zorlayamamaktadır. Sosyal adalet savunucuları, bir kişinin herhangi bir dini takip etmeme hakkı da dahil olmak üzere tüm dinlerin özgür ve güvenli olmasını ister.

İnsanları yaşlılıktan korur
İnsanlar yaşlandıkça, sadece yaşlarından dolayı ayrımcılığa uğrarlar. İşlerinden daha genç biri lehine kovulabilir ya da günlük yaşamlarında tedavi veya benzer hizmetleri alırken ikinci plana itilebilirler. Bir ayrımcılık biçimi olarak yaşlanma, sosyal adalet kapsamına girer.

İnsanları cinsellik temelli ayrımcılığa karşı korur
LGBTI topluluğunun üyeleri sıklıkla günlük yaşamlarının her alanında ayrımcılığa uğrarlar. Sosyal adaletin büyük bir kısmı, buna değinmeye odaklanır. Bir toplumun "adil, adaletli" olarak kabul edilebilmesi için, LGBTI halkına adaletle davranması gerekir.

İnsanları ırkçılıktan korur
Irk temelli ayrımcılık çoğu toplumda başka bir büyük konudur. İnsanların iş bulmasını, barış içinde yaşamasını, istedikleriyle evlenmesini ve daha fazlasını zorlaştırabilir. Sosyal adaletin en önemli özelliği, her ırktan insanın iyi yaşayabilmesini ve fırsat eşitliği sağlayabilmesidir.

Cinsiyetler arasında eşitliğin sağlanmasına yardımcı olur
Cinsiyete dayalı ayrımcılık, dünyadaki en eski adaletsizlik biçimlerinden biridir. Kadınlar ve kız çocukları, tarihteki en çok ezilen gruptur ve belirli bir ırk veya din gibi başka bir ezilen nüfusun üyesi olmaları da onlar için durumu daha da kötüleştirir. Sosyal adalet, boşluğu doldurmaya ve nerede olursa olsun kadınları güçlendirmeye çalışır.

Ekonomik eşitliğin geliştirilmesine yardımcı olur
Zenginler ve fakirler arasındaki boşluk her zaman genişliyor gibi görünüyor. Bazı insanların çocukları için yeterli yiyecek almakta zorlanırken, diğerleri bir kıdem tazminatı paketinde milyonlarca dolar kazanırlar. Eşitlik herkesin zengin olduğu anlamına gelmez, ancak herkesin temel ihtiyaçlarını karşılayabileceği ve bir aksilikin onları sokaklara sokabileceğinden korkmadan yaşayabileceği anlamına gelmelidir. Sosyal adalet, herkesin ekonomik istikrarını sağlamakla ilgilidir.

Çocuklar için eğitim fırsatlarının geliştirilmesine yardımcı olur
İyi bir eğitim, yoksulluk döngülerine son vermek ve herkese hayallerini gerçekleştirme fırsatı vermek için çok önemlidir. Bununla birlikte, sayısız insan sadece yaşadıkları yer veya başka bir ayrımcılıkla karşı karşıya oldukları için yeterli bir eğitim alamamaktadır. Sosyal adalet, herkesin cesaret verici ve eşit fırsatlar sunan güvenli bir yerde öğrenebilmesini ister. Çocuklar eğitim gördüklerinde toplumun tamamı yararlanır.

Evet sevgili okurlar. Elimizden geldiğince adalet ve sosyal adalet kavramlarına değinmeye çalıştık. Adalet konusunda sitemizde bir başka içerik olan adalet ile ilgili sözler sayfasına da bakabilirsiniz. Sevgiyle kalın...